Narcyzm, mający swoje korzenie w starożytnym greckim micie o Narcyzie, który zakochał się we własnym odbiciu, to termin, który został szeroko omówiony w literaturze psychologicznej. Współczesna psychologia wyróżnia różne typy narcyzmu, każdy z unikalnymi cechami. Każdy z tych typów ma silne cechy przewodnie, ale różne typy mogą przyjmować i wymieniać się cechami między sobą. Przyjrzyjmy się bliżej głównym typom i ich przejawom w rzeczywistych sytuacjach.
- Narcyz wielkościowy/wspaniały/klasyczny (jawny) Narcyzi wspaniali to osoby, które większość ludzi ma na myśli, słysząc termin “narcyz”. Charakteryzują się ekstrawersją, dominacją i poszukiwaniem uwagi.
Zachowania:
- Chwalenie się osiągnięciami
- Oczekiwanie specjalnego traktowania
- Brak empatii
- Reagowanie złością lub pogardą, gdy ktoś ich podważa.
Krótka historia:
Poznajmy Jana, charyzmatycznego CEO. Podczas firmowego wydarzenia staje na scenie, opowiadając historie o swoim geniuszu i wielu momentach, kiedy samodzielnie ratował firmę. Otacza się ludźmi mówiącymi mu “tak” i często umniejsza zasługi pracowników, którzy ośmielają się mu zaprzeczyć. Jego osiągnięcia, choć czasem zawyżone, są centrum uwagi każdej dyskusji.
- Narcyz wrażliwy/nadwrażliwy (ukryty) W przeciwieństwie do swoich wspaniałych odpowiedników, narcyzi wrażliwi są introwertyczni i wrażliwi na opinie innych o nich, ale charakteryzują się tym samym poczuciem uprzywilejowania.
Zachowania:
- Poczucie bycia niedocenianym lub zaniedbywanym
- Wykazywanie się zachowaniem pasywno-agresywnym
- Reagowanie zazdrością
- Częste epizody lęku i depresji
Krótka historia:
Lila, utalentowana artystka, często mówi, że środowisko artystyczne nie docenia jej geniuszu. Kiedy jej koledzy otrzymują pochwały, jest smutna, sugerując, że są faworyzowani ze względu na znajomości, a nie talent. Mimo że szuka walidacji, odrzuca tych, którzy oferują jej szczere pochwały, twierdząc, że “oni nie rozumieją prawdziwej sztuki.”
- Narcyz złośliwy/toksyczny Ta forma jest uważana za najbardziej ekstremalną, łącząc cechy narcyzmu z cechami zaburzeń osobowości antyspołecznej, paranoi i sadyzmu.
Zachowania:
- Czerpanie przyjemności z manipulowania i krzywdzenia innych
- Paranoiczne podejście do intencji innych
- Brak skruchy
- Absolutny brak empatii i wyrzutów sumienia
Krótka historia:
Elżbieta to kierownik, który nie zadowala się tylko pochwałami; rozkoszuje się porażkami swoich podwładnych. Potajemnie i przebiegle rozsiewa złośliwe plotki, dbając o to, aby pozostać ulubienicą wszystkich. Pewien pracownik zgłosił jej nieetyczne zachowanie. Elżbieta nie tylko doprowadziła do jego zwolnienia dzięki swoim znajomościom, ale czerpała przyjemność z jego późniejszych problemów.
- Narcyz wspólnotowy Narcyzi wspólnotowi dążą do prezentowania siebie jako troskliwych, opiekuńczych i altruistycznych, aby zdobyć szerokie i ogólne uznanie i podziw.
Zachowania:
- Chwalenie się swoim altruizmem
- Przecenianie swojego wkładu w cele charytatywne
- Oczekiwanie podziwu za ich “poświęcenia”
Krótka historia:
Marcel jest w swojej społeczności dobrze znanym filantropem. Ciągle publikuje zdjęcia związane z jego pracą charytatywną, przypominając wszystkim o swoich poświęceniach. Na zbiórce funduszy głośno ogłosił, że nie raz zrezygnował z wakacji, aby sfinansować lokalny projekt, sugerując, że inni powinni dać więcej.
- Narcyzm somatyczny Narcyzi somatyczni są zafascynowani swoim wyglądem fizycznym i przyjemnościami ciała.
Zachowania:
- Ciągłe poszukiwanie komplementów dotyczących ich wyglądu
- Wykorzystywanie swojego ciała do przyciągania uwagi
- Częste zmiany wyglądu dzięki zabiegom i procedurom kosmetycznym
Krótka historia:
Alicja, będąca w średnim wieku, często jest mylona z osobą w wieku trzydziestu kilku lat. Rozkoszuje się takimi komplementami i często podkreśla swoją rygorystyczną rutynę treningową i dietę. Jest stałym klientem klinik estetycznych, dbając o zachowanie młodzieńczego wyglądu, często kosztem swojego zdrowia.
- Narcyzm intelektualny Narcyzi intelektualni są dumni ze swojej inteligencji i osiągnięć intelektualnych.
Zachowania:
- Umniejszanie inteligencji innych
- Dominowanie w rozmowach swoją “wiedzą”
- Dążenie do stanowisk autorytetu
Krótka historia:
Doktor Robert, kardiolog, profesor z tytułem profesora zwyczajnego, uważa, że jego badania i osiągnięcia są niezrównane. Podczas spotkań często ignoruje młodszych kolegów, podkreślając swoje bogate doświadczenie i publikacje. Często przypomina studentom i rówieśnikom o swoim wykształceniu z prestiżowego uniwersytetu oraz podważa autorytet innych uczelni.
Podsumowując, narcyzm to nie jednolity termin, ale całe spektrum z różnymi przejawami. Narcystyczne zaburzenie osobowości często współwystępuje z innymi zaburzeniami takimi jak: osobowość borderline, osobowość histrioniczna (dramatyczna), osobowość antyspołeczna, osobowość unikająca, osobowość paranoiczna, osobowość schizotypowa. Rozpoznawanie cech i aspektów narcyzmu pomaga w zrozumieniu niuansów zachowań prezentowanych przez osoby wokół nas. Ważne jest, aby podchodzić do tego tematu z empatią i zrozumieniem, jednocześnie dbając o osobiste dobro i wyznaczając granice w kontaktach z ekstremalnymi zachowaniami narcystycznymi. Jeśli uważasz, że masz do czynienia z toksyczną osobą, zwłaszcza w sposób szkodzący twojemu dobrostanowi, ogranicz kontakt- chroń swoje zdrowie i dobrostan psychiczny. Pamiętaj, jesteś dla siebie najważniejszy, nie lekceważ czerwonych flag.
No Comment! Be the first one.